Bange dokters? Onderzoeken naar defensive medicine in Nederland

‘Medische missers kosten ziekenhuizen steeds meer geld’, zo kopte de NOS op 24 juni op haar website. In het artikel wordt gewaarschuwd voor ‘Amerikaanse toestanden’ in de Nederlandse zorg: de gemiddelde claimbedragen die ziekenhuizen moeten uitbetalen, zouden de afgelopen jaren namelijk fors zijn toegenomen. Er wordt gesuggereerd dat de hogere claims invloed hebben op het handelen van de arts: die zou door angst voor juridische of financiële claims zijn gedrag op de werkvloer aanpassen. Deze gedragsaanpassingen zouden tot gevolg hebben dat artsen te weinig of juist te veel zorg gaan verlenen, wat niet in het belang is van de patiënt.

Dat de angst voor aansprakelijkstelling dit soort ongewenste effecten op het gedrag van zorgverleners kan hebben is al vaker betoogd, waarbij ook wel wordt gesproken van ‘defensief gedrag’. Maar wat is defensief gedrag eigenlijk precies, en kan men echt zo stellig beweren dat defensief gedrag een probleem is in de Nederlandse zorgverlening? In dit blog ga ik nader op deze vragen in, door het bespreken van enkele binnen- en buitenlandse onderzoeken naar defensief gedrag onder artsen. Lees verder

Te heet onder de voeten: Trump en het klimaatakkoord

Het zijn barre tijden voor iedereen die gelooft in multilaterale oplossingen voor transnationale problemen. Vooral de verkiezing van Donald Trump, en de serie maatregelen die in de eerste paar maanden van zijn presidentschap uit het Witte Huis zijn komen rollen, hebben het vertrouwen in multilaterale samenwerking flink onder druk gezet. Na politiek-militaire samenwerking op de helling te zetten via een schoffering van NAVO-bondgenoten was het nu de beurt aan internationale klimaatsamenwerking: Trump heeft aangekondigd het klimaatakkoord van Parijs, nog zwaarbevochten door zijn voorganger Barack Obama, op te zeggen. Kan Trump echter zomaar onder een akkoord uit dat onder Obama gesloten en geratificeerd werd? Dit blog poogt hier enige antwoorden op te geven.
Lees verder

Ingehaald door de geschiedenis… Tijdloze vragen voor de toekomst: historisch onrecht

Eens in de zoveel tijd wordt de rechtswetenschap – en vaak kort daarna de rechtspraktijk getroffen door de plotsklapse aandacht voor een voorheen onderbelicht thema en blijkt er opeens een ‘trending topic’ te zijn opgestaan. De zogenoemde ‘omkeringsregel’ was er zo een, net als de klachtplicht, en recenter de juridische problemen rondom zelfrijdende auto’s. Zo’n fenomeen meen ik ook te ontwaren – hoewel het wat voorzichtiger aan de poorten rammelt – waar het gaat om ‘historisch onrecht’. Ik doel dan op die gevallen waarin nu, vele jaren na dato, langs juridische weg gezocht wordt naar erkenning en genoegdoening voor leed dat in het verleden is toegebracht aan (groepen) mensen hier of elders. Lees verder

Accountability and International Business Operations: some conclusions of the 2017 Ucall conference

Between 18 and 20 May 2017, Ucall organized its second biennial international conference, titled ‘Accountability and International Business Operations: Providing Justice for Corporate Violations of Human Rights, Labor and Environmental Standards’. The conference included presentations by various keynote speakers and panelists, a stakeholders’ roundtable and a PhD masterclass (see the programme). In this post, some tentative conclusions of the conference are offered.

Lees verder

Theoretische lenzen – Recht in de Risicomaatschappij


In de bundel Law in the Risk Society (samengesteld uit papers van het Ucallcongres 2015 onder dezelfde naam) wordt het recht bestudeerd vanuit verschillende theoretische en normatieve lenzen waarbij het gedeelde maatschappijtheoretisch kader dat van de risicomaatschappij is, zoals ontwikkeld door de Duitse sociaal-theoreticus Ulrich Beck. In deze blog legt Bald de Vries uit wat de meerwaarde is van deze methodologische benadering van de rechtswetenschap aan de hand van een aantal voorbeelden uit de bundel. Lees verder

Holding private military and security companies to account: from legal to democratic accountability

On 2 May 2017, Jelle Leunis obtained his PhD in political science from the Free University of Brussels (VUB) on the accountability of private military and security companies (PMSCs), a topic that in this past has proved of interest to UCall too. The full title of the thesis is: ‘The regulatory governance of armed force: Holding private military and security companies to account’. I had the honor to be a member of the examination committee. In this post, I set out, and subscribe to Leunis’s view that the fetishization of legal mechanisms to hold PMSCs to account has overshadowed the question of how to involve citizens in PMSC-based security governance. Enhancing the political-democratic accountability of the use of PMSCs has obvious merit, but further research will be needed regarding how such accountability could be enhanced for affected populations in conflict areas.   

Lees verder

AMERICA FIRST, THE NETHERLANDS SECOND? Over overlappende rechtsmacht over corruptie door multinationals

Corruptie wordt steeds meer gezien als een groot internationaal maatschappelijk probleem: het beperkt internationale groei, beschadigt het vertrouwen in instituties, vergroot de kloof tussen arm en rijk en het zet bestaande maatschappelijk spanningen op scherp. Internationaal opererende bedrijven worden dan ook steeds vaker ter verantwoording geroepen voor corruptie in het buitenland. Toch zijn er tussen landen nog grote verschillen in de handhaving van anti-corruptie wetgeving. De Verenigde Staten en Nederland hebben overlappende rechtsmacht over een groot deel van de multinationaal opererende bedrijven. Toch gaan beide landen anders om met hun wetgeving over corruptie. Voor de vergelijking wordt het concept rechtscultuur gebruikt: de ideeën, houdingen, waarden en meningen over het recht die heersen in een samenleving.
Lees verder

Human rights violations by international organizations: exploring the responsibility of member states

 

On 28 April 2017, Sofia Barros successfully defended her PhD at Leuven University on the topic of the responsibility of member states in the context of their participation in international organizations (full title: “Governance as Responsibility – Member State Participation in International Financial Institutions and the Quest for Effective Human Rights Protection”). I had the honor of being the co-supervisor of this thesis. In this post, I draw attention to the novelty of the author’s conceptualization of member states as autonomous actors within international organizations. Her approach is unique in that she demonstrates that conferring separate legal personality on international organizations does not negate the abiding role played by member states in those international organizations, with the attendant consequences for responsibility.     Lees verder

Dutch Court of Appeal holds businessman liable for complicity in war crimes

On 21 April 2017, the Court of Appeal of ‘s-Hertogenbosch convicted Dutch businessman Guus Kouwenhoven to 19 years of imprisonment for, inter alia, complicity in war crimes committed in Liberia. In the late 1990s Kouwenhoven had provided arms to the murderous regime of the Liberian president Charles Taylor, who was later convicted to 50 years of imprisonment by the Special Court of Sierra Leone. This is a rare example of a domestic court holding a corporate actor liable for involvement in the commission of international crimes abroad. In line with the recent Corporate Crimes Principles of the International Corporate Accountability Roundtable, a corporate actor is defined as a ‘corporate entity or individual acting on behalf of a corporate entity’.. It bears emphasis that Kouwenhoven, while directing a corporate entity, was convicted in his individual capacity. In the Netherlands Kouwenhoven is not a unique case; earlier, another businessman, Frans van Anraat, who had sold raw materials for the production of chemical weapons to Saddam Hussein, was also convicted of complicity in war crimes (upheld on appeal). The Kouwenhoven case highlights again the potential of complicity to hold criminally to account Western corporate actors who ‘recklessly’ accept the risk that their business dealings with  warlords could contribute to the commission of international crimes. The next challenge will be how to prosecute corporate entities rather than individual businessmen for their involvement in international crimes.
Lees verder

Bewegingen van overheidsaansprakelijkheidsrecht

Een van de belangrijkste ontwikkelingen in en op de grenzen van het aansprakelijkheidsrecht betreft het overheidsaansprakelijkheidsrecht. In een groot aantal landen, waaronder Nederland, zijn belangrijke wettelijke hervormingen op het terrein van overheidsaansprakelijkheidsrecht doorgevoerd. Voorts is er sprake van een aanhoudende stroom van – voor de ontwikkeling van het aansprakelijkheidsrecht – belangrijke jurisprudentie hier te lande en daarbuiten. De afgelopen decennia heeft bovendien het Hof van Justitie van de Europese Unie een uniform stelsel van lidstaataansprakelijkheid voor schending van Unierecht ontwikkeld en heeft ook de rechtspraak van het Europese Hof van de Rechten van de Mens het overheidsaansprakelijkheidsrecht beïnvloed en geëuropeaniseerd.  Te midden van deze bewegingen rijst de vraag of het Nederlandse overheidsaansprakelijkheidsrecht in of uit de pas loopt met andere rechtsstelsels, of Nederland met andere woorden een inhaalslag heeft te maken.
Lees verder