Categorie archief: Aansprakelijkheid en Schadevergoeding na Misdrijf

AMERICA FIRST, THE NETHERLANDS SECOND? Over overlappende rechtsmacht over corruptie door multinationals

Corruptie wordt steeds meer gezien als een groot internationaal maatschappelijk probleem: het beperkt internationale groei, beschadigt het vertrouwen in instituties, vergroot de kloof tussen arm en rijk en het zet bestaande maatschappelijk spanningen op scherp. Internationaal opererende bedrijven worden dan ook steeds vaker ter verantwoording geroepen voor corruptie in het buitenland. Toch zijn er tussen landen nog grote verschillen in de handhaving van anti-corruptie wetgeving. De Verenigde Staten en Nederland hebben overlappende rechtsmacht over een groot deel van de multinationaal opererende bedrijven. Toch gaan beide landen anders om met hun wetgeving over corruptie. Voor de vergelijking wordt het concept rechtscultuur gebruikt: de ideeën, houdingen, waarden en meningen over het recht die heersen in een samenleving.
Lees verder

Civiel schadeverhaal via het strafproces and beyond

civiel-schadeverhaalHoe staat het met het civiele schadeverhaal anno 2016? Dat was de vraag waarover wij ons de afgelopen maanden hebben gebogen. In een uitgebreide verkenning hebben we, gebruikmakend van verschillende onderzoeksmethoden, onderzocht hoe succesvol het schadeverhaal van slachtoffers van delicten via het strafproces verloopt, hoe dat in de praktijk verloopt en welke problemen zich daarbij voordoen. Vergelijkingspunt was de evaluatie uit 2007, destijds uitgevoerd door Van Wingerden, Moerings en Van Wilsum. Nu gaan we niet herhalen wat elders te lezen valt. Volstaan kan worden te melden dat de kans op succesvol schadeverhaal via strafrechtelijke weg significant is toegenomen. Dat is mooi, maar er is geen reden om een loflied op de strafrechtspleging aan te heffen in dit verband, want er zijn nog steeds beletselen die schadeverhaal in de weg staan. Welke dat precies zijn is te lezen in het rapport, hier kan worden volstaan met aan te geven dat die beletselen samenhangen met enerzijds de ‘mechanische werkelijkheid’ van de strafrechtspleging en anderzijds de ‘levende werkelijkheid’ van de slachtofferervaring. De ingevoerde lezer ziet de bui al hangen, en inderdaad, de strafrechtspleging blijkt nog (steeds) niet in staat om de tragiek, en in dit geval de daarmee gepaard gaande schadelijke gevolgen, van menselijk lijden voldoende te redresseren.
Lees verder

De zaak Jos van Rey: vele tinten grijs?

roermond“De Heilige Jos, El Rey, de Zonnekoning van het ‘Palermo aan de Maas’”: met die woorden opent de strafmotivering in het vonnis van de Rechtbank Rotterdam in de strafzaak tegen Jos van Rey (http://deeplink.rechtspraak.nl/uitspraak?id=ECLI:NL:RBROT:2016:5272). Het betreft verschillende bijnamen die de verdachte in de (sociale) media toebedeeld heeft gekregen. De rechtbank werpt de vraag op of hier sprake is geweest van stemmingmakerij die is verbleekt. “Of ligt de zaak genuanceerder en is er geen sprake van zwart of wit, maar van een palet van vele tinten grijs?”. De beantwoording van deze vraag door respectievelijk het OM en de rechtbank loopt in deze zaak sterk uiteen. In deze blog doe ik een poging om dit verschil te verklaren, waarbij ik enkele kritische kanttekeningen zal plaatsen bij de inhoud van het vonnis. Waar de rechtbank veel betekenis toekent aan het grijze gebied aan (wat zij noemt) de ‘achterkant’ van corruptie, zal ik benadrukken dat de essentie van het strafwaardige gedrag juist reeds aan de ‘voorkant’ moet worden gezocht.
Lees verder

In lijn met Europees schadevergoedingsrecht wendt de Hoge Raad overcompensatie af

iStock_000007069075MediumKartels kunnen een grote nasleep hebben, ook voor het schadevergoedingsrecht. Voortbordurend op kartelbeschikkingen rondom luchtvracht, paraffine was, liften en roltrappen, natriumchloride, bier en de distributie van elektriciteit, stellen benadeelden van deze kartels schadevergoedingsacties in. Voor deze zogenaamde follow-on procedures is een bijzondere regeling opgenomen in een recente Europese Richtlijn die naar verwachting eind dit jaar in ons recht wordt geïmplementeerd. Dit neemt evenwel niet weg dat de berekening en vergoeding van kartelschade bron van discussie blijft. Lees verder

Een schadefonds ingesteld na terroristische aanslagen? En de daadwerkelijke behoeften van de slachtoffers dan?

National_Park_Service_9-11_Statue_of_Liberty_and_WTC_fireVerschillende nationale overheden hebben de laatste jaren fondsen geïntroduceerd om de vergoeding van schade als gevolg van een terroristische aanslag ter hand te nemen. Onderzoek naar het Amerikaanse 9/11-schadefonds biedt inzicht in de behoeftes van de slachtoffers na een terroristische aanslag. Daaruit blijkt dat de behoeftes van deze slachtoffers verder gaan dan een financiële uitkering. Maar is het daarom wel zo’n goed idee om via zo’n fonds enkel financiële vergoeding aan te bieden? Na de aanslagen in Parijs en op vliegveld Zaventem is deze vraag helaas (weer) actueel geworden. In dit blog wordt daarom stilgestaan bij het onderzoek dat is verricht naar het 9/11-schadefonds en de behoeften van slachtoffers en hun nabestaanden.
Lees verder

Over schadeverhaal, veranderende rechtsbetrekkingen en de modernisering van strafvordering: gemiste kansen?

strafvorderingBinnen het strafrecht loopt momenteel een traject tot modernisering van strafvordering. Onderdeel daarvan is de positie van het slachtoffer in het strafproces, onder andere in diens hoedanigheid als benadeelde partij. Daarmee raakt deze wetgevingsoperatie aan het aansprakelijkheidsrecht, want de voeging betreft een civiele vordering af te handelen in de context van het strafproces. Tot op heden houdt de wetgever vast aan de gedachte dat het schadeverhaal en de afdoening van de strafzaak gescheiden rechtsgebieden betreft, maar is dat nog vol te houden gelet op de voortschrijdende convergentie tussen het strafrecht en het aansprakelijkheidsrecht? Of laat de wetgever hier kansen liggen om de grondslag van de aansprakelijkheid voor schade veroorzaakt door een handelen dat zowel een strafbaar feit, als een onrechtmatige daad omvat, te doordenken?

Lees verder

De Hoge Raad als hoeder van het rechtsherstellende karakter van de ontnemingsmaatregel

Geld 1

De ontneming van misdaadgeld staat in het centrum van de aandacht. Het Openbaar Ministerie voert een actief beleid om met misdaad verkregen geld ‘af te pakken’ om zo criminelen hard te raken in hun portemonnee. Deze aanpak werpt zijn vruchten af: het Openbaar Ministerie maakte onlangs bekend dat het in 2015 een recordbedrag van € 143,5 miljoen heeft geïnd met strafrechtelijke sancties. Een goed jaar dus, want doel van het beleid is om zoveel mogelijk misdaadgeld te ontnemen. Dat standpunt kan in principe worden onderschreven. Misdaad mag immers niet lonen. De harde aanpak lijkt echter wel gevolgen te hebben voor het karakter van de ontnemingsmaatregel van artikel 36e Sr, een belangrijk instrument in het afpakbeleid. Waar de ontnemingsmaatregel oorspronkelijk was bedoeld als een niet-bestraffende, ‘rechtsherstellende’ sanctie, is dat karakter sterk onder druk komen te staan vanwege twee recente wetswijzigingen. Het lijkt erop dat de wetgever het rechtsherstellende doel niet meer scherp voor ogen heeft, zodat bescherming daarvan van de Hoge Raad moet komen.

Lees verder

Reactie op ‘MH17-proces wordt erg lastig in Nederland’

Convoy_of_MH-17_victims_on_the_highwayIn ‘MH17-proces wordt erg lastig in Nederland’ (NRC 20 januari 2016) maakt het NRC melding van een discussie over de draagwijdte van artikel 552y van het Wetboek van Strafvordering. De Nederlandse overheid zou deze bepaling willen aangrijpen om voor een Nederland voor een Nederlandse rechtbank gerechtigheid voor de MH17-crash te laten geschieden voor alle slachtoffers, dus niet enkel deze met de Nederlandse nationaliteit.  Aangezien het grootste deel van de slachtoffers de Nederlandse nationaliteit, komt Nederland onvermijdelijk in beeld. Nederland heeft het veiligheidsonderzoek uitgevoerd en leidt het joint investigative team, de Nederlandse strafwet maakt berechting voor moord mogelijk, zelfs in de fysieke afwezigheid van de dader, en Nederland staat internationaal bekend om zijn onpartijdige en onafhankelijke rechtspraak. Nederland lijkt me zonder meer in staat het MH17-proces tot een goed einde te brengen. Opdat dit proces aan legitimiteit zou winnen, lijkt het me evenwel raadzaam ook andere landen te betrekken bij de berechting. Lees verder

Ook helden kunnen strafbaar zijn – de zaak Jitse Akse

Hercules combatant Achelous Jitse Akse, een Nederlandse voormalig militair, werd afgelopen woensdag door de politie aangehouden op verdenking van betrokkenheid bij het doden van IS-strijders in Syrië. De man zou in Syrië hebben gestreden aan de zijde van de Koerdische volksmilitie YPG. Naar aanleiding van deze aanhouding is veel commotie ontstaan. Velen vinden dat Akse niet gestraft mag worden omdat hij juist heeft bijgedragen aan de wereldwijde strijd tegen IS. Nederland is formeel in oorlog met IS en traint de Koerdische strijders. Volgens critici heeft dit tot gevolg dat Akse in Nederland niet vervolgd kan worden voor zijn betrokkenheid. In het strafrecht en het oorlogsrecht is die conclusie echter niet zo vanzelfsprekend. Lees verder

Media-aandacht, strafrechtelijke aansprakelijkheid en artikel 8 EVRM

  Surveillance_camerasIn hoeverre kan de strafrechter bij de strafoplegging rekening houden met massale media-aandacht voor de strafzaak? Deze vraag staat centraal in een belangwekkend arrest van de strafkamer van de Hoge Raad van 13 oktober jongstleden. De uitspraak is gewezen tegen de hoofdverdachte uit de geruchtmakende zaak van de zogenoemde ‘Eindhovense kopschoppers’. De Hoge Raad beantwoordt onder meer de vraag hoe de feitenrechter moet omgaan met inbreuken op de privacy die zijn opgetreden tijdens het voorbereidend onderzoek door massale media-aandacht voor de zaak. Meer specifiek gaat het over privacy-inbreuken ten gevolge van de openbaarmaking door het Openbaar Ministerie van privacy-gerelateerd beeldmateriaal ten behoeve van de opsporing.
Lees verder