Collectieve schadevergoedingsactie in zicht

blog-keirseDe roep om een collectieve schadevergoedingsactie wordt luid gehoord en is brandend actueel. Er is een nieuw Nederlands wetsvoorstel in wording dat de afwikkeling van massaschade in een collectieve actie mogelijk maakt. Over ongeveer een week zal de Raad van State advies uitbrengen over dit voorstel. Als alles positief verloopt, zal het wetsvoorstel vervolgens worden ingediend bij de Tweede Kamer en dan ook openbaar worden gemaakt. Daarbij zal Nederland – evenals de andere Europese lidstaten dit jaar voor het eerst – verslag moeten uitbrengen aan de Europese Commissie over de maatregelen die genomen zijn ter uitvoering van de in de Europese Aanbeveling vervatte beginselen voor collectief verhaal. Belangrijke vragen waarmee wordt geworsteld, betreffen de criteria die gesteld moeten worden aan de kwaliteit en de ontvankelijkheid van de organisatie die de collectieve (schadevergoedings)actie aanbrengt, de mate waarin gedupeerden gebonden zijn aan de uitkomst van de procedure en de wijze van schadevaststelling en –vergoeding.
Lees verder

Al-Saadoon v United Kingdom: another shot at human rights accountability for the extraterritorial use of lethal force

tankOn this blog, I commented earlier on Jaloud v the Netherlands (2014), the latest judgment of the European Court of Human Rights (ECtHR) on the extraterritorial application of the European Convention on Human Rights (ECHR). A new case before the Court may now be in the making. On 9 September 2016 the Court of Appeal of England and Wales rendered a judgment in the test cases of Al-Saadoon and others v Secretary of State for Defence regarding the question whether the UK is accountable under human rights law vis-à-vis a number of victims of lethal force in Iraq during the 2003 invasion and the post-occupation phase after 2004 (for earlier comments see here and here). The cases raise important issues as to the application of human rights law to the exercise of extraterritorial force over individuals and are likely to wind their way up to the UK Supreme Court and ultimately the ECtHR. Lees verder

Cholera in Haïti: erkent de VN haar aansprakelijkheid?

koleraDe weigering van de VN om haar verantwoordelijkheid te erkennen voor de uitbraak van een cholera-epidemie in Haïti als gevolg van een gebrekkig sanitair systeem op een VN-basis, is één van de zwarte bladzijden in de geschiedenis van de VN.  Dat een woordvoerder van de VN-Secretaris-Generaal op 17 augustus 2016 in de New York Times toegaf dat de VN een rol had gespeeld in de initiële uitbraak, is daarom opmerkelijk. Deze erkenning kwam een dag voor de beslissing van een Amerikaanse rechtbank dat de aansprakelijkheid van de VN niet kan worden ingeroepen voor een nationale rechtbank gezien haar immuniteit van rechtsmacht. Toch lijkt het erop dat de publiciteit en commotie die gepaard gingen met deze rechtszaak druk zetten op de VN om de slachtoffers enigszins tegemoet te komen. Nu valt te hopen dat de VN haar aansprakelijkheid jegens de Haïtianen ook concreet implementeert.
Lees verder

In lijn met Europees schadevergoedingsrecht wendt de Hoge Raad overcompensatie af

iStock_000007069075MediumKartels kunnen een grote nasleep hebben, ook voor het schadevergoedingsrecht. Voortbordurend op kartelbeschikkingen rondom luchtvracht, paraffine was, liften en roltrappen, natriumchloride, bier en de distributie van elektriciteit, stellen benadeelden van deze kartels schadevergoedingsacties in. Voor deze zogenaamde follow-on procedures is een bijzondere regeling opgenomen in een recente Europese Richtlijn die naar verwachting eind dit jaar in ons recht wordt geïmplementeerd. Dit neemt evenwel niet weg dat de berekening en vergoeding van kartelschade bron van discussie blijft. Lees verder

Chocolade met een bittere nasmaak – De strafrechtelijke aansprakelijkheid van Nederlandse ondernemingen voor moderne slavernij

cocoa-beans-499970_960_720Chocolade uit Ivoorkust, thee uit India en garnalen uit Thailand. De kans is groot dat u deze week ten minste een van deze producten heeft genuttigd of ze in ieder geval in de supermarkt heeft zien liggen. Hoewel op de daadwerkelijke smaak van deze producten weinig aan te merken zal zijn, hebben zij wel een bittere nasmaak: de kans is namelijk groot dat zij zijn vervaardigd door de uitbuiting van volwassenen en/of kinderen, oftewel door moderne slavernij. Moderne slavernij is een ernstig en vaak grensoverschrijdend misdrijf. Het strafrechtelijk aansprakelijk stellen van ondernemingen voor moderne slavernij is echter niet vanzelfsprekend. Ook niet in Nederland. Lees verder

Rechtsvorming door feitenrechters: vooralsnog meer vragen dan antwoorden

Vrouwe justitia2Het is een bekend fenomeen dat Nederlandse (hoogste) rechters in hun rechtspraak in beginsel alleen wijzen op hun rechtsvormende taak wanneer de beantwoording van een bepaalde rechtsvraag buiten die taak ligt, en niet wanneer zij daadwerkelijk aan rechtsvorming doen (vergelijk J.B.M. Vranken, Algemeen Deel**, Zwolle: Tjeenk Willink 1995, nr. 241). Dit maakt dat het herkennen van rechterlijke rechtsvorming vaak lastig is en dat onduidelijk blijft waar die rechtsvormende taak bestaat en hoe ver die reikt. Niettemin is het veilig om te zeggen dat van rechterlijke rechtsvorming sprake is als een rechter het geldende recht vaststelt en de betekenis ervan verder strekt dan het specifieke geschil dat met die uitspraak wordt beslecht. Tot eenzelfde omschrijving is onlangs IJzermans gekomen (M.G. IJzermans, ‘Legitimiteit door dialoog in de rechtszaal’, RMThemis 2016, p. 13-25). Het interessante aan die bijdrage is dat zij ook ingaat op de rechtsvormende praktijk van de feitenrechters. Traditioneel wordt rechterlijke rechtsvorming immers vooral besproken aan de hand van de rechtspraak door de Hoge Raad. Toch zijn er meerdere voorbeelden te noemen waarin het de feitenrechter is die optreedt als rechtsvormer. Hoewel rechtsvorming in alle rechtsgebieden voorkomt, beperken wij ons tot het onrechtmatige daadsrecht. In deze blog zullen wij voorbeelden uit dit rechtsgebied bespreken en daarna een aantal vragen opwerpen die relevant zijn voor de rechtsvormende praktijk van de feitenrechter.
Lees verder

Accountability voor internationale misdaden in Afrika: een nieuwe dageraad na de veroordeling van Hissène Habré?

 

Hissene_Habre_rechtbanktekeningOp 30 mei 2016 veroordeelden de ‘Buitengewone Afrikaanse Kamers in de Senegalese Rechtbanken’ de voormalige dictator van Tsjaad, Hissène Habré, tot een levenslange gevangenisstraf voor het begaan van misdaden tegen de mensheid en foltering. De veroordeling van Habré werd uiteraard door zijn slachtoffers met gejuich onthaald. Maar er is meer: ze wordt geroemd als ‘a watershed for human rights in Africa’ en ‘an example to follow’. Het lijkt er evenwel op dat de veroordeling van Habré de geschiedenis zal ingaan als een eenmalige gebeurtenis, het resultaat van een uitzonderlijke samenloop van omstandigheden die zich niet snel zullen herhalen. Lees verder

Letselschadeslachtoffers, verzekeraars en privédetectives: wat zegt het EHRM daar over?

Versie 2Op zondag 29 mei jl. besteedde het televisieprogramma De Monitor aandacht aan het laten schaduwen van letselschadeslachtoffers door privédetectives in opdracht van verzekeraars. In die uitzending kwam onder meer een letselschadeslachtoffer aan het woord die een whiplash had opgelopen in een auto-ongeval. Whiplash staat erom bekend dat het moeilijk, zo niet onmogelijk kan worden gediagnosticeerd. De verzekeraar bij wie vanwege het ongeval een uitkering was gevraagd, twijfelde over het door het letselschadeslachtoffer beweerdelijk geleden letsel. Die twijfel was aanleiding om een privédetective in te schakelen om opheldering te krijgen over de fysieke conditie van het letselschadeslachtoffer. Het slachtoffer werd gevolgd zonder daar zelf van op de hoogte te zijn en kreeg de bevindingen vervolgens in een civiele procedure waarin zij uitkering door de verzekeraar vorderde, tegengeworpen. Lees verder

The Great Divide: Facts versus Values

council-on-business-society-on-the-migrant-issueFollowing the example set by American scholarship, legal scholarship in Europe has produced more and more multidimensional academic work relating to a wide array of topics that traditionally belong to the field of law over the last few decades. In these empirically-orientated legal studies, ‘extralegal knowledge’, i.e. empirical insights stemming from disciplines such as psychology, sociology, and economics, are combined with existing legal insights based on traditional legal argumentation techniques, and then transformed into ‘novel’ legal knowledge to further different sorts of public policy aims. One of many intriguing, and as yet unresolved questions underlying these kinds of studies in Empirical Legal Scholarship is whether it is in fact possible – and if so, how, why and when – to leap from such extralegal empirical insights to normative legal conclusions.
Lees verder

Relativiteit en het EVRM: een overdenking naar aanleiding van de zaak over het schietincident in Alphen aan den Rijn

monument alphenOp 9 april jongstleden was het precies vijf jaar geleden dat de schietpartij in en rond winkelcentrum de Ridderhof in Alphen aan den Rijn plaatsvond. Daarbij zijn zes dodelijke slachtoffers gevallen. Zestien personen zijn door de kogels verwond. Schutter Tristan van der V. heeft vervolgens zichzelf van het leven beroofd. Slachtoffers, nabestaanden, ooggetuigen en winkeliers van wie eigendommen zijn beschadigd, hebben de Politieregio Hollands Midden (PHM) aansprakelijk gesteld voor de geleden schade. Volgens hen had geen wapenverlof verleend mogen worden. De Rechtbank Den Haag heeft op 4 februari 2015 vonnis gewezen. Dit vonnis heeft – zoals hierna zal blijken – verschillende rechtsgeleerden in de pen doen klimmen. Net zoals bij de klimaatzaak is één aspect daarbij nog onderbelicht gebleven: de rol van het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens (EVRM). In deze zaak wordt het beroep op dit verdrag door middel van een abstracte toets weggewuifd alsof het geen enkele invloed zou hebben. In dit blog zal worden betoogd dat dat problematisch kan zijn. Het relativiteitsvereiste kan onder omstandigheden een hoge drempel opwerpen waardoor het Nederlandse onrechtmatige daadsrecht in strijd met het EVRM lijkt te zijn.  
Lees verder